سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

368

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

چيزى كه موجب تطيّر و زدن فال بد است اجتناب كند همچون اين كلام : موعد احبابك بالفرقة غد ( زمان وعده دوستان به جدائى فردا مىباشد ) . اين عبارت مطلع قصيده‌اى است از ابن مقاتل ضرير كه آن را براى داعى علوى انشاء نموده وى پس از آنكه قصيده را خواند داعى علوى آن را بفال بد گرفت و به او گفت : موعد احبابك يا اعمى نه موعد احبابى تو داراى حالى بد و قبيح مىباشى . پس كلام مزبور باعتبار اينكه قائلش در مقام مدح از چيزى كه موجب تطيّر است اجتناب نكرده داراى حسن ابتداء نمىباشد . سپس شارح گويد : بهترين ابتداء آنست كه با مقصود متكلّم مناسب بوده يعنى مشتمل باشد بر اشاه داشتن به آنچه كلام بخاطرش آورده شده و اصطلاحا مناسب بودن ابتداء با مقصود را براعت استهلال خوانند . براعت مشتق است از [ برع الرّجل ] يعنى مرد بر اصحاب و يارانش در علم يا غير آن برترى يافت و بهرصورت مثال آن هم‌چون قول ابى محمّد خازن : بشرى فقد انجز الاقبال ما وعدا * و كوكب المجد فى افق العلى صعدا يعنى : اين مژده‌اى است ، پس بتحقيق اقبال و دولت به آنچه وعده كرده بود وفا مىنمايد درحاليكه ستاره كرامت و بزرگى در